مهندسی مکانیک
مهندسی مکانیک شاخهای از مهندسی است که با طراحی، ساخت و راهاندازی دستگاهها و ماشینها سروکار دارد. تهیه و ساخت دستگاههایی که انرژیهای مختلف نظیر انرژی خورشید، انرژی هستهای و انرژی شیمیایی را به کار میگیرند نیز در حوزهٔ این شاخه از دانش است.
مهندسان مکانیک، اصول اساسی نیرو، انرژی، حرکت و گرما را به کار برده و با دانش تخصصی خود، سیستمهای مکانیکی و دستگاهها و فرآیندهای گرمایی را طراحی کرده و میسازند. مهندسان مکانیک، گسترهٔ وسیعی از دستگاهها، فرآوردهها و فرآیندها را تولید میکنند؛ از آن جمله میتوان به موتورها و سیستمهای کنترل، نیروگاههای الکتریکی، دستگاههای پزشکی، چرخدندهها، فناوری لیزر، طراحی و ساخت به کمک رایانه، خودکارسازی و رباتیک، دستگاههای تهویهٔ مطبوع و تجهیزات کارخانهها اشاره کرد.
مهندسی مکانیک ابتدا در طی انقلاب صنعتی در اروپا در قرن ۱۸ میلادی به عنوان یک شاخهٔ مجزا شناخته شد؛ با این وجود این شاخهٔ دانش در طی هزاران سال توسعه پیدا کرده است. دانش مهندسی مکانیک در قرن ۱۹ میلادی درنتیجهٔ پیشرفتهای فیزیک نشأت گرفت. این شاخه به طور پیوستهای تکامل یافته تا پیشرفتهای فناوری را بهکار گیرد و امروزه مهندسان مکانیک به دنبال گسترش دانش در رشتههایی چون مواد مرکب، مکاترونیک و نانوتکنولوژی هستند. مهندسی مکانیک به میزانهای متفاوتی، همپوشانیهایی با مهندسی هوافضا، مهندسی متالورژی، مهندسی دریا،مهندسی معدن، مهندسی عمران، مهندسی برق، مهندسی نفت و مهندسی شیمی دارد.
مهندسان مکانیک معروف
چند تن از مهندسان مکانیک معروف که پیش از این میزیستهاند، عبارتاند از:
-
کارل (فردریش) بنز (۱۸۴۴-۱۹۲۹): مخترع موتورهای دیزلی و بنیان گذار موتورهای احتراق داخلی ( هم دوره با دایملر و می باخ)و سازنده اولین خودروی تجاری، مبدع پدال گاز در خودرو و سیستم جرقه زنی با استفاده از شمع و باتری، مخترع کلاچ و مکانیزم تعویض دنده، کاربراتور و رادیاتور نیز از اختراعات اوست.
-
گوتلیب ویلهلم دایملر (۱۸۳۴-۱۹۰۰): مهندس و طراح صنعتی، به همراه می باخ مخترع اولین موتور سیکلت (دوچرخه موتور دار)و پیشرو در گسترش موتورهای احتراق داخلی، پدر بزرگ موتورهای احتراق داخلی.
-
چستر کارلسون (۱۹۰۶-۱۹۶۸): دستگاه زیراکس از نوآوریهای اوست.
-
ساموئل کولت (۱۸۱۴-۱۸۶۲): سازندهٔ اسلحهٔ کولت.
-
سویچیرو هوندا (۱۹۰۶-۱۹۹۱): بنیانگذار شرکت معروف هوندا.
-
آیزاک سینگر (سینجر) (۱۸۱۱-۱۸۷۵): سازندهٔ نخستین چرخ خیاطی خانگی.
-
آلفرد برنارد نوبل: پایهگذار اندیشهٔ جایزهٔ نوبل.
-
رودولف دیزل: سازندهٔ موتورهای معروف دیزل که با گازوئیل کار میکنند.
-
ویلیس کریر: مخترع تهویه مطبوع
-
دونالد کرن:در زمینه مبدلهای حرارتی خدمات ارزندهای بر جای نهاد و مولف کتاب heat exchanger design نیز میباشد.
-
می باخ ویلهلم(۱۸۴۶-۱۹۲۹):مهندس و طراح صنعتی، صاحب نشان میباخ، همکاری با دایملر در ساخت موتورهای احتراق داخلی و موتورهای چهار زمانه، دارنده دکترای افتخاری از دانشگاه اشتوتگارت، عضو افتخاری انجمن مهندسین آلمان.
-
نیکلاس اتو(۱۸۳۲-۱۸۹۱):مهندس ومخترع اولین موتور احتراق داخلی با بازدهی مطلوب، تعمیم دهنده مفهوم چهار زمانه به موتورهای احتراق داخلی.
-
جیمز وات: تکمیل کننده موتور بخار و پدر انقلاب صنعتی
زمینههای فعالیّت در مهندسی مکانیک
زمینههای فعالیّت مهندسی مکانیک به طور جامعتر عبارتاند از:
-
در زمینهٔ طراحی:
-
ماشینها و دستگاههایی که هر نوع محصولی را ساخته و بستهبندی میکنند.
-
تجهیزات گردنده مانند پمپها، فشردهسازها (کمپرسورها)، دمندهها، توربوماشینها (توربینها و ...).
-
مخزنهای تحت فشار، رآکتورها، مبادلهکنهای گرمایی، دیگهای بخار
-
سامانههای لولهکشی
-
تجهیزات حمل مواد مانند تسمهنقّالهها، روباتها و ...
-
طراحی کنترلر برای سیستمهای دینامیکی
-
طراحی سیستمهای تهویه مطبوع و گرمایش و سرمایش در ساختمان ها
-
در زمینهٔ تحلیل:
-
شکست دستگاهها
-
بهبود عملکرد و قابلیّت اطمینان
-
انتقال گرما
-
ارتعاشات مکانیکی، آکوستیک
-
پیزوالکتریک
-
در زمینهٔ آزمایش:
-
آزمایش کیفیّت، امنیّت و قابلیّت اطمینانِ فرآوردهها، دستگاهها و فرآیندها
-
-
در زمینه فرآیندهای ساخت و تولید
-
فرایندهای ماشینکاری سنتی
-
فرایندهای ماشینکاری غیر سنتی
-
فرایندهای شکلدهی شامل شکلدهی ورقی و حجمی
-
طراحی و ساخت قالبها و قیود
-
روشهای اتصال و جوشکاری
-
عملیات حرارتی
-
روشهای ریخته گری
-
مترولوژی و سیستمهای اندازه گیری
-
زمینههای نوین
-
فن آوری نانو
-
سیستمهای میکروالکترومکانیکی (حسگری و عملگری)
-
سیستمهای دارو رسانی در ابعاد نانو
-
سیستمهای میکرو و نانو سیالاتی
-
نانو روباتها
-
همکاری با مهندسان دیگر رشتهها (مانند مهندسی عمران، برق، شیمی و ...) به منظور طراحی واحدهای تولیدکنندهٔ انواع گوناگون فرآوردهها
آینده شغلی مهندسی مکانیک
چشمانداز شغلی مهندسان مکانیک، امیدبخش و بااستحکام است. برای مثال، در ایالات متحد آمریکا، رشد شغلها و حرفههای مربوط به مهندسی مکانیک، هر سال حدود ۱۶٪ (۳۵ هزار شغل) است و انتظار میرود این آهنگ رشد تا سالهای آینده حفظ شود. مهندسان مکانیک از روزگاران گذشته تا به امروز، اغلب در بخشهای صنعتی زیر نقش عمدهای ایفا میکنند:
هوا فضا، خودروسازی، واحدهای شیمیایی، فن آوری نانو، رایانه و الکترونیک، ساختمانسازی، انواع فرآوردههای مصرفی، انرژی، مشاوره مهندسی و بخشهای دولتی.
همچنین صنعت پزشکی و داروسازی، فرصتهای شغلی هیجانانگیزی را برای مهندسان مکانیک به وجود آوردهاند تا نیروها و دانشهای زیستی را در هم بیامیزند. همچنین فرصت شغلی این رشته در ایران نسبت به رشتههای دیگر بسیار مناسب است.
گرایشهای مهندسی مکانیک در دانشگاههای ایران
-
گرایشهای عمومی
-
مکانیک - طراحی جامدات (فعالیت در طراحی ماشین آلات صنعتی، خطوط تولید کارخانجات، طراحی سیستمهای انتقال نیرو و...)
-
مکانیک - حرارت و سیالات (فعالیت در زمینهٔ طراحی موتورهای احتراق داخلی، موتورهای جت، بررسیهای ایرودینامیکی، هوافضا، طراحی سیستمهای هیدرولیکی و پنوماتیکی، نیروگاههای حرارتی و برودتی و پالایشگاههای نفت و تاسیسات مکانیکی ساختمان و...)
-
مکانیک - ساخت و تولید (فعالیت در کارگاههای قالب سازی، ابزارسازی، جوشکاری و ساخت و تولید ماشین الات صنعتی و...)
-
گرایشهای خاص
-
مکانیک - دریا
-
مکانیک - تأسیسات (فعالیت در زمینه سیستمهای گرمایشی و سرمایشی و تهویه مطبوع و آتش نشانی و... ساختمانها)
-
مکانیک - نیروگاه و انرژی
-
مکانیک - مهندسی خودرو
-
مکانیک - مکاترونیک
-
مکانیک - هوافضا
-
مکانیک - بیومکانیک
مباحث اساسی در مهندسی مکانیک
مبحثها و موضوعهای اساسی مهندسی مکانیک عبارتاند از:
-
سیستمهای کنترل شامل:
مهمترین نرمافزارهای مورد استفاده در مهندسی مکانیک
-
ADAMS
-
LS-DYNA
-
AUTODYN
-
pro-engineer پرو/اینجینیر(نرمافزار طراحی قطعات)
-
Marc (نرمافزار تحلیل نیروها و تنشها)
-
Ansys (نرمافزاری برای تحلیل مهندسی قطعات در تحلیلهای دینامیکی)
-
کتیا (نرمافزار طراحی قطعات)
-
Gambit(نرم فزاری برای مدلسازی و ایجاد مدل ریاضی برای حل گر فلوئنت)
-
MasterCAM (تولید به کمک کامپیوتر)
-
Fluent (نرم افزار شبیه سازی حرکت سیالات ویا به عبارتی حل معادلات مومنتوم به صورت عددی )
-
+Starccm (نرمافزار محاسبات عددی سیالات)
-
متلب (نرمافزاری برای نوشتن برنامه و محاسبات ریاضی در مهندسی)
-
Working Model
-
NASTRAN
-
PATRAN
-
سالیدورکس (نرمافزار طراحی قطعات)
-
اتوکد (نرمافزار طراحی قطعات)
-
inventor
-
Mechanical Desktop
-
Microstation
-
میپل (نرمافزار محاسبات ریاضی و مهندسی)
-
CadPipe
-
Power shape (نرمافزار مدلسازی)
-
Power mill (نرمافزار شبیه سازی تولید قطعات)
-
PDS
-
AutoPipe
-
AutoPlant
-
EES
-
Carrier (نرم افزار قدرتمند طراحي سيستم هاي تهويه مطبوع از شركت كرير آمريكا)
-
Aspen B-Jac
-
Aspen HTFS
-
PVElite (نرم افزار طراحی مخازن تحت فشار)
-
building systems
-
Cosmos (نرمافزار تحلیل نیروها و تنشها)
-
SurfCAM
-
CAESAR II
-
++FLO
-
CODECALC
-
TANK (نرم افزار طراحی مخازن ذخیره)
-
PIPENET
-
Epanet (نرم افزار طراحی لوله کشی منطقه ای و شهری)
برچسبها: مهندسی مکانیک, انتخاب رشته, آشنایی با مهندسی مکانیک
